بررسی جامع چشمانداز صنعت فولاد، ریختهگری و مواد اولیه در ایران برای سال ۱۴۰۵، با تمرکز بر فرصتها، چالشها و نقش تامینکنندگان مانند آرامان تامین آراز.
در سالهای اخیر، صنعت فولاد ایران به عنوان یکی از پایههای اصلی اقتصاد کشور، رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. با توجه به دادههای انجمن جهانی فولاد (WSA)، تولید فولاد خام ایران در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵ میلادی) به حدود ۳۱.۸ میلیون تن رسیده که نشاندهنده افزایش ۱.۴ درصدی نسبت به سال قبل است. این رشد در حالی رخ داده که کشور با چالشهایی مانند تحریمهای بینالمللی، نوسانات نرخ ارز و محدودیتهای انرژی روبرو بوده است. حالا با ورود به سال ۱۴۰۵ شمسی (از مارس ۲۰۲۶ تا مارس ۲۰۲۷ میلادی)، چشمانداز این صنعت چگونه خواهد بود؟ در این مقاله، به بررسی وضعیت صنعت فولاد، ریختهگری و تامین مواد اولیه در ایران میپردازیم و نقش شرکتهایی مانند آرامان تامین آراز را در این اکوسیستم برجسته میکنیم. این تحلیل بر اساس دادههای اخیر از منابع معتبر مانند WSA، ISPA و گزارشهای اقتصادی داخلی و بینالمللی تدوین شده است.
فهرست مطالب
وضعیت فعلی صنعت فولاد ایران
ایران در رتبهبندی جهانی تولید فولاد، جایگاه دهم را حفظ کرده و تولید ماهانه آن در دسامبر ۱۴۰۴ به ۳ میلیون تن رسیده که ۱۶.۲ درصد رشد سالانه نشان میدهد. صادرات فولاد و آهن نیز در نه ماه اول سال ۱۴۰۴ (آوریل تا دسامبر ۲۰۲۵) با افزایش ۲۷ درصدی به بیش از ۶ میلیارد دلار رسیده است. حجم صادرات به ۲۰.۹۲۷ میلیون تن بالغ شده که عمدتاً شامل آهن خام و محصولات نیمهتمام است. این موفقیتها ناشی از سرمایهگذاری در زنجیره تولید یکپارچه از معدن تا محصول نهایی است.
در بخش مواد اولیه، تولید سنگآهن کنسانتره با ۶.۱ درصد افزایش به ۶۷.۱۳۲ میلیون تن رسیده، در حالی که واردات آن ۱۰.۲ درصد رشد داشته. اسفنجی آهن نیز با افزایش ۸۸ درصدی واردات، نقش کلیدی در تامین نیازهای داخلی ایفا کرده است. چالش اصلی، وابستگی به واردات برخی مواد مانند کک متالورژی و فروآلیاژها است که تحت تاثیر تحریمها قرار دارد.
چالشهای پیش رو در سال ۱۴۰۵
یکی از بزرگترین چالشها، تحریمهای بینالمللی است. اتحادیه اروپا در سپتامبر ۱۴۰۴ تحریمهای جدیدی علیه صادرات فلزات نیمهتمام ایران اعمال کرد که میتواند تجارت با اروپا را محدود کند. همچنین، تنشهای ژئوپلیتیکی در خلیج فارس و روابط با ایالات متحده، میتواند بازارهای صادراتی را ناپایدار کند. گزارشهای Deutsche Bank نشان میدهد که قیمتهای جهانی سنگآهن و فولاد تحت تاثیر ضعف بازار املاک چین قرار دارد و ممکن است در ۱۴۰۵ کاهش یابد.
مسائل انرژی نیز حیاتی است. قطعی گاز و برق در زمستان ۱۴۰۴ تولید را کاهش داد و هزینهها را افزایش داد. در سال ۱۴۰۵، اگر تامین گاز پایدار نشود، تولید ممکن است تا ۱۰ درصد افت کند. نوسانات نرخ ارز نیز قیمت مواد اولیه وارداتی را بالا میبرد. برای مثال، نرخ نیمایی دلار در بهمن ۱۴۰۴ به حدود ۱,۳۶۴,۷۱۴ ریال رسیده که بر هزینههای تولید تاثیر گذاشته است.
در بخش ریختهگری، که بخشی از زنجیره فولاد است، چالشها شامل فناوری قدیمی و نیاز به مدرنسازی است. بازار جهانی ریختهگری آهن در ۱۴۰۵ با CAGR ۱.۸ درصدی رشد میکند، اما ایران باید برای رقابت، به سمت ریختهگری دقیق و سبز حرکت کند.
فرصتهای رشد در سال ۱۴۰۵
با وجود چالشها، فرصتهای زیادی وجود دارد. پیشبینی میشود تولید فولاد ایران در ۱۴۰۵ به ۳۵ میلیون تن برسد، با تمرکز بر صادرات به بازارهای آسیایی و آفریقایی. افزایش تقاضای داخلی از بخشهای ساختمانی و خودروسازی، میتواند مصرف داخلی را ۵ درصد افزایش دهد. گزارش Trend.az نشان میدهد که تولید مشتقات فولاد در ده ماه اول ۱۴۰۴ به ۱۸.۵ میلیون تن رسیده که ۱.۲ درصد رشد داشته است.
در مواد اولیه، ایران میتواند از ذخایر غنی سنگآهن (مانند گلگوهر و چغارت) بهره ببرد. افزایش تولید اسفنجی آهن و آهن خام (۶.۷۲ درصد رشد در ۱۴۰۴) پایهای برای خودکفایی است. همچنین، فناوریهای جدید مانند تولید فولاد سبز با هیدروژن، میتواند ایران را به عنوان صادرکننده پایدار معرفی کند.
برای ریختهگری، رشد جهانی بازار (از ۱۲۴.۲ میلیارد دلار در ۱۴۰۴ به ۱۳۰.۹ میلیارد در ۱۴۰۵) فرصت صادرات قطعات ریختهگری را فراهم میکند. ایران با تولید سالانه حدود ۱ میلیون تن قطعات ریختهگری، میتواند سهم خود را افزایش دهد.
نقش تامینکنندگان مواد اولیه مانند آرامان تامین آراز
در این چشمانداز، شرکتهای تامینکننده مانند آرامان تامین آراز نقش کلیدی دارند. این شرکت با تمرکز بر تهیه فروآلیاژها (فروسیلیس، فرومنگنز، فروکروم)، کک متالورژی، کک نفتی، بوکسیت و افزودنیهای ذوب، نیازهای صنایع فولاد و ریختهگری را تامین میکند. خدمات بازیافت ضایعات و تامین قطعات مصرفی (مانند تیوب مسی، لوله لنس و نسوزها) به کاهش هزینهها کمک میکند.
آرامان تامین آراز با تامین مواد با کیفیت بالا و قیمت رقابتی، به صنایع کمک میکند تا در برابر نوسانات بازار مقاوم شوند. برای مثال، در سال ۱۴۰۵، این شرکت میتواند با واردات پایدار فروآلیاژها، تولید را تثبیت کند و فرصتهای صادراتی را افزایش دهد.
پیشبینیهای اقتصادی و فنی
بر اساس مدلهای Trading Economics، تولید فولاد ایران تا پایان ۱۴۰۵ به ۳۲۰۰ هزار تن ماهانه میرسد و تا ۱۴۰۶ به ۳۵۰۰ هزار تن. بازار برق فولاد نیز با رشد ۳.۵ درصدی به ۲۷۹.۸ میلیون دلار میرسد. در ریختهگری، تمرکز بر آهن داکتیل (با رشد سریع جهانی) فرصتهای جدیدی ایجاد میکند.
برای مواد اولیه، قیمت جهانی سنگآهن ممکن است به ۱۰۰ دلار CFR چین برسد، اما ایران با تولید داخلی میتواند هزینهها را کنترل کند. سیاستهای دولتی مانند افزایش بودجه زیرساختی، میتواند تقاضا را بالا ببرد.
نتیجهگیری
سال ۱۴۰۵ برای صنعت فولاد، ریختهگری و مواد اولیه ایران، سالی از فرصتها و چالشهاست. با رشد تولید و صادرات، ایران میتواند جایگاه خود را تقویت کند، اما نیاز به حل مسائل انرژی و تحریمها دارد. شرکتهایی مانند آرامان تامین آراز با تامین پایدار مواد، نقش محوری در این رشد ایفا خواهند کرد. آینده این صنعت روشن است، اگر با استراتژیهای هوشمندانه پیش برویم.